उग्रपन्थीको हतियार ‘महेन्द्रीय राष्ट्रवाद’


Friday, 30 Dec, 2016 6:18 PM

समाचार टिप्पणी 

‘बलियो विचारमाथि हमला गर्नुअघि त्यसका मानकहरुलाई कमजोर पार्नु पर्छ ।’ 
–सोल अलिन्स्की 


राष्ट्र अर्थात् नेशन सिमित भूगोल र त्यहाँको नागरिक समुह मात्र होइन । राष्ट्र एउटा विचार पनि हो । उग्रपन्थी विचारलाई कसरी समाजमा स्थापित गर्ने भन्ने सिद्धान्तका अमेरिकी प्रणेता सोल अलिन्स्की भन्छन्– विचारलाई कमजोर पार्ने अभियान मार्फत राष्ट्रलाई कमजोर पार्न सकिन्छ । उग्रपन्थका १२ नियम (टुवेल्भ रुल्स फर र्याडिकल्स) नामको सन् १९७१ मा लिखित उनको पुस्तकमा उदारवादी बहसकर्तासँग उग्रपन्थीहरु कसरी प्रस्तुत हुने भन्ने तरिका सिकाइएको छ । आज नेपालमा अभियानवादी बुद्धिजीवीहरुले नेपाल राष्ट्रका स्थापित मानकमाथि आक्रमण गर्दा उनका नियमको पालना जस्ताको तस्तै गरेको देखिन्छ । 
अलिन्स्की भन्छन्–‘प्रतिस्पर्धी विचारसँग तर्क नगर, बरु त्यसको खिल्ली उडाउ । यति खिल्ली उडाउ कि त्यसले प्रतिस्पर्धीलाई रीस उठाओस् र त्यही रीसले ऊ माथि दवाव बढाओस् ।’ 

 

आजको नेपाली अभियानवादले नेपाल राष्ट्रको विचारमाथि हमला गर्दा नेपालका आधारभूत मानक र त्यसको जगमा हमला गरेको छ । नेपालको एकीकरण तीन सय वर्ष अगाडि भयो । त्यो बेलाको इतिहास र सामाजिक संरचनालाई आजको अभियानवादले बेवास्ता गर्छ । शिक्षा र चेतनालाई आजको कसीमा राखेर तीनसय वर्ष अगाडिको इतिहासमा बहस गर्छ । स्वाभाविक हो पृथ्वीनारायण शाह कुनै विश्वविद्यालय गएनन् ।  लेनिन, माओ वा हेगेलका ठेली पल्टाएनन् । नेपाली समाज तीनसय वर्ष अघि सामन्ती नै थियो । यो सब हुँदा हुँदै पनि नेपाल राष्ट्रको भौगोलिक र भावनात्मक एकीकरण पृथ्वीनारायणकै नेतृत्वमा भयो । 

 

भौगोलिक एकीकरण भए पनि भावनात्मक भयो कि भएन भनी प्रश्न उठाउन सकिएला । तर, तीनसय वर्ष पछि पनि आजका तर्क वितर्कमा पृथ्वीनारायणका योगदानको चर्चा हुनुले भावनात्मक एकीकरण पनि थियो भन्न सकिने प्रशस्त आधार छन् । तीन सय वर्षसम्म एकीकृत नेपालको अस्तित्व जोगिएकाले अभियानवादीहरु ठान्छन्– विचारको रुपमा नेपाल राष्ट्रलाई कमजोर बनाउन हान्नु पर्ने ठाउँ त्यसको जगमा नै हो, अर्थात् हमला पृथ्वीनारायण विरुद्ध नै केन्द्रित गर्नु पर्छ । यसो गर्न सके एकीकृत नेपालको परिकल्पना गर्ने आजको राष्ट्रप्रेमी जमातमाथि पनि हमला गर्न सकिन्छ । 


पृथ्वीनारायण पछि नेपालको प्रगति आजसम्म जुन रुपमा हुनु पर्ने हो, त्यो भएन । यो यथार्थ हो । तर, उनले बनाएको जगमा उभिएर अरुले गर्न नसकेको प्रगतिलाई पनि उनकै थाप्लोमा हालीकन आक्रमण गर्नु ज्ञान र तर्कको दुरुपयोग मात्र हो । 

 

प्रचण्ड बाबुराम वर्गसंघर्षका अण्डा हुन् भन्ने भ्रान्तिमा नेपाल राष्ट्रलाई १० वर्षसम्म ‘जनयुद्ध’को ओथारो बसाइयोे । तर, १७ हजार नागरिकको हत्या, दिल्ली दरवारमा हालिएको विन्तीपत्र र अहिले दिल्लीको सिधा दलालीपछि चल्लाको अनुहार खुलेको छ–जनयुद्धको अण्डा भारतले पारेको रहेछ । 


उग्रपन्थी तर्कलाई बलियो बनाउन अलिन्स्कीले सुझाएका अनेक तर्कमध्ये अर्काे छ– प्रतिस्पर्धीलाई यो थाहा हुन देउ कि तिमीसँग साँच्चै शक्ति छ । उनी भन्छन्– शक्तिको स्रोत पैसा र समर्थन हो । सरकारले आर्थिक तर्कका आधारमा र विकासका मुद्दामा नागरिकलाई अपिल गर्नुको मुल कारण उसँग हुने पैसाको शक्तिले नै हो । त्यसैले यस विरुद्ध लड्न अलिन्स्कीले उग्रपन्थी सिद्धान्तलाई ‘रगत र मासु’बाट शक्ति आर्जन गर्न सल्लाह दिएका छन् । यसको अर्थ हुन्छ उग्रपन्थले कुनै पनि नैतिक बन्धनको ख्याल राख्दैन । प्रतिस्पर्धीलाई नैतिकताको पाठ पढाइरहने तर, आफूले त्यसलाई पच्छ्याइरहनु नपर्ने सैद्धान्तिक मान्यतालाई नेपाली अभियानवादीले अनुशरण गरेका छन् । 

 

उग्रपन्थलाई बलियो बनाउन अलिन्स्कीको अर्काे सुझाव छ– विपक्षीको तर्क बलियो छ भने तर्कतिर नजाउ सिधै तर्क उठाउने ब्यक्तिमाथि हमला गर । वर्तमान नेपालको राष्ट्रवादी भावधारामाथि आक्रमण गर्न सबैभन्दा बढी उज्याइएको हतियार पनि यही हो । राष्ट्रप्रेमको भावनालाई कमजोर बनाउन अभियानवादले जबर्जस्ती यसलाई राष्ट्रवादको जामा लगाइदिएको छ । नेपाल राष्ट्र बाह्य हस्तक्षेपबाट जोगियोस्, विभाजित नहोस् भन्ने भावना राष्ट्रप्रेम हो भने नेपाल मात्र राष्ट्र हो अरु सबै बेकार हुन् भन्ने भावना खराव राष्ट्रवाद हो । राष्ट्रप्रेमको भावनालाई कमजोर पार्न ‘महेन्द्रीय राष्ट्रवाद’को संकथन खडा गरिएको छ र आजको नेपाली राष्ट्रियताको भावनामाथि आक्रमण गरिएको छ । त्यसैले तर्कतिर नजाउ तर्क उठाउने ब्यक्तिमाथि हमला गर भन्ने सिद्धान्तको निशानामा अहिले केपी ओली छन् । ओलीमाथि आक्रमण गरिएकै शैलीमा जातिवादी राजनीतिमाथि तर्क गर्ने र प्रश्न उठाउने विचार बाहक विरुद्ध पनि ब्यक्तिगत हमला गरिएको छ ।


तथ्यको जगमा सत्यको निर्माण हुन्छ । तथ्य वरिपरी हुने सूचना वा जानकारीहरु परिवर्तनशील होलान् तर, तथ्य एकैनास रहन्छ । कहिलेकाहिँ सूचना फरक हुँदा सत्य पनि फरक हो कि भन्ने भ्रम रहन सक्छ । तर, तथ्यमाथि प्रकाश पर्नासाथ सत्यमाथि लागेको पर्दा खुलिहाल्छ । हिजो एउटा समय थियो माओवादी ‘जनयुद्ध’ साँच्चै पो हो कि भन्ने लाग्थ्यो । माओवादी पार्टी र उसका विचार प्रवाहकहरुले जारी गरेका सूचनाले त्यसलाई एउटा सत्यको रुपमा स्थापित गर्ने प्रयास गरे । समय क्रममा सूचना भित्र रहेका तथ्य बाहिर निस्के । ब्यक्ति हत्या, निजी सम्पत्तीको लूट, बैंक डकैती र त्यसमाथि भारतीय लगामको सिंगो दृश्य जव आम नागरिकका सामुन्ने आयो, त्यो जनयुद्ध एउटा आततायी सत्य बनेर प्रकट भयो । 

 

राष्ट्रप्रेमको भावनालाई कमजोर पार्न ‘महेन्द्रीय राष्ट्रवाद’को संकथन खडा गरिएको छ र आजको नेपाली राष्ट्रियताको भावनामाथि आक्रमण गरिएको छ । त्यसैले तर्कतिर नजाउ तर्क उठाउने ब्यक्तिमाथि हमला गर भन्ने सिद्धान्तको निशानामा अहिले केपी ओली छन् । 


हाँस आफ्ना अण्डामाथि ओथारो बस्दैन । कुखुरीलाई हाँसका अण्डा ओथारो दिइन्छ । आफ्नै अण्डा ठानेर तीन हप्ता ओथारो बसेकी कुखुरी चल्ला काढिएका दिन चित पर्छे । नेपाल राष्ट्रलाई १० वर्षसम्म जनयुद्धको ओथारो बसाइयो । प्रचण्ड बाबुराम वर्गसंघर्षका अण्डा हुन् भन्ने भ्रान्तिमा नेपाली समाज रह्यो । तर, १७ हजार नागरिकको हत्या, दिल्ली दरवारमा हालिएको विन्तीपत्र र अहिले दिल्लीको सिधा दलालीपछि चल्लाको अनुहार खुलेको छ । 


माओवादी ‘वर्गसंघर्ष’को अण्डा फुटेर भारतीय चल्ला कोरलिएपछि भारत मधेस आन्दोलनको नयाँ ओथारो बसेको थियो । मधेस आन्दोलनको पनि ओथारो अवधी समाप्त हुने विन्दुमा नेपाली समाज पुगेको छ र अहिलेका अभियानवादीहरुको छटपटीको स्रोत त्यही हो । गतवर्ष ‘मधेस आन्दोलन’लाई अधिकारको आन्दोलन ठान्न मधेसवासी यस हिउँदको जाडोमा घूर ताप्दासम्म त्यस आन्दोलनका नाममा इण्डिया हाउस र रन्जित रेले आफ्नो बैना मारेको बुझ्न सक्ने भएको छ । एकपछि अर्काे गर्दै नाटकको पटाक्षेप भइरहेको छ ।  


अलिन्स्कीको सुत्र रटेर अभियानवादलाई संस्थागत गर्ने तरिकाले माओवाद जातिवादमा पतन हुन्छ । आफूलाई माओवादी दावी गर्ने पुष्पकमल दाहाल प्रधानमन्त्रीको कुर्सीबाट ‘अरु सबै खस आर्य खराव तर, म दाहाल असल, पहाडे भन्दा मधेसी राष्ट्रवादी’ भन्ने नश्लीय तर्क गर्न पुग्छन् । यसले देशलाई थप विभाजित बनाउँछ त्यो पनि जातका आधारमा कित्ताकाट गरेर । 

 

प्रधानमन्त्री दाहालको वितण्डाको निरिह साक्षी देउवा–निधि नेतृत्वको कांग्रेस बनेको छ । संसदको ठूलो दल र इतिहास बोकेको पार्टी भए पनि उसको हविगत पुष्पकमलको वितण्डा बोक्ने डोले भन्दा भिन्न छैन । सम्पूर्ण देशले गर्व गर्ने बीपी कोइरालाको देशप्रेमलाई उसले भारत आश्रित ‘दास राष्ट्रवाद’मा परिणत गरेको छ ।


प्रधानमन्त्री दाहालको वितण्डाको निरिह साक्षी देउवा–निधि नेतृत्वको कांग्रेस बनेको छ । संसदको ठूलो दल र इतिहास बोकेको पार्टी भए पनि उसको हविगत पुष्पकमलको वितण्डा बोक्ने डोले भन्दा भिन्न छैन । कुनै बेला सम्पूर्ण देशले गर्व गर्ने बीपी कोइरालाको देशप्रेमलाई उसले भारत आश्रित ‘दास राष्ट्रवाद’मा परिणत गरेको छ । अभियानवादीको लहैलहैमा उसले समेत ‘महेन्द्रीय राष्ट्रवाद’को आरोप लगाउँदै देशभक्तिलाई खिल्ली उडाउन थालेको छ । सत्ताको न्यानोबाट पुष्पकमल, निधि र देउवाको स्वर मिलेको छ । यो स्वरमा नेपाली नागरिक एकताको चिन्ता सुनिदैन । सुनिन्छ त केवल सत्ताको अट्टहास । 


नेपाल एकीकरणपछि पृथ्वीनारायण शाहले भनेका थिए– यो देश सबै जातको साझा फूलवारी हो । अभियानवादको सुत्र र अलिन्स्कीका विभाजक फर्मूलाले नेपाललाई साझा फूलवारी बनाउँदैन । नेपाल राष्ट्रको विचारलाई मजबूत बनाउन अहिलेको सत्ताका बाहक र त्यसबाट संरक्षित अभियानवादीहरु दास राष्ट्रवादको फन्दाबाट बाहिर निस्कनु पर्छ । 
 

comments powered by Disqus

Related News

horoscope

National Reconstruction Authority

Redbull

YetiAirlines

NLG Life Insurance

राजनीति

स्थानीय निर्वाचनको मिति चाँडो घोषणा गर –रामचन्द्र पौडेल

काठमाडौँ, ७ माघ –व्यवस्थापिका–संसद्को आजको बैठकमा प्रमुख दलका नेता तथा सांसदले अविलम्ब स्थानीय निकायको निर्वाचनको मिति घोषणा गर्न सरकारसँग माग गरेका छन् । 

नेपाल बिखण्डन गर्ने पटना बैठकको संसदमा चर्काे विरोध 

‘केही समय अगाडि भारतको पटनामा राष्ट्रिय एकता, समाजिक सद्भाव, अखण्डता र सुरक्षामा आँच आउने किसिमले नेपालका केही राजनीतिक दल तथा समुहका प्रतिनिधिहरुले बैठक–भेला गरेको भन्ने कुरा सुन्नमा आएकोले मैले त्यसबारे प्रधानमन्त्री तथा अन्य चार दलका जिम्मेवार नेताहरुको ध्यानाकर्षण गराउँदै सत्यतथ्य माग गरेकोमा प्रधानमन्त्री स्वयंले गम्भीर अनुसन्धान गरी यथार्थ विवरण जानकारी गराउनुको साटो त्यस विषयलाई हल्का र राजनीतिक दाउपेचमा उपयोग गर्ने प्रयत्न गरेको देखियो’ रावलले संसद बैठकमा भने, ‘मैले उक्त विषयलाई गम्भीर र भरपर्दाे जानकारीको आधारमा मात्र प्रधानमन्त्री लगायतका शीर्ष नेताहरुको ध्यानाकर्षण गराएको स्पष्ट पार्न चाहन्छु ।’ 

संशोधनको प्रस्ताव नै परिमार्जन हुनुपर्छ– अध्यक्ष ठाकुर

विराटनगर, ७ माघ – तराई–मधेस लोकतान्त्रिक पार्टीका अध्यक्ष महन्थ ठाकुरले परिमार्जनसहित संविधान संशोधनको प्रस्ताव पारित हुनुपर्ने बताएका छन् । 

विश्व

नाइजेरियाली विश्वविद्यालयमा आत्मघाती बम आक्रमण, छ जनाको मृत्यु

अबुजा नाइजेरिया, माघ – नाइजेरियाको उत्तरपूर्वी राज्य ब्रनोको राजधानी मैदुगुरीमा सोमबार एक विश्वविद्यालयमा आत्मघाती बम विस्फोट गराइँदा कम्तिमा छ जनाको मृत्यु भएको यहाँको प्रहरीले जनाएको छ । 

घटनामा १५ जना घाइते भएको बताइएको छ

बङ्गलादेशमा हत्याका आरोपमा छब्बीसलाई मृत्युदण्ड  

ढाका, ३ माघ – बङ्गलादेशको एक अदालतले सत्ताधारी अवामी लिगका राजनीतिज्ञहरूले राजनीतिक प्रतिद्वन्द्वीको हत्या गर्न मुलुकको उच्च सुरक्षा निकायलाई कसरी उपयोग गरे भनि सुनुवाइ गरेपछि २६ व्यक्तिलाई सोमबार मृत्युदण्डको निर्णय सुनाएको छ । 

रुसले अति शक्तिशाली लामोदूरीको क्षेप्यास्त्र परीक्षण ग¥यो

मस्को, ४ माघ – रुसले जल तथा जमिन दुबै स्थानबाट प्रहार गर्न सकिने, अति शक्तिशाली, लामोदूरीको क्षेप्यास्त्रको आज परीक्षण प्रक्षेपण गरेको छ । 

विचार

सीके राउतसँग बाबुराम–प्रचण्डको बिखण्डनवादी कनेक्सन

||  रामशरण बजगाईं/विजय ढकाल  || सतहमा हेर्दा यो बिषय सामान्य र अपत्यारिलो लाग्छ । इरान हुँदै पाकिस्तान पुगेको मानिस कसरी नेपालको तराइसँग जोडियो भन्ने प्रश्न उठ्न सक्छ । हामीलाई पनि त्यस्तै लाग्थ्यो । तर हालसालै भारतीय काश्मिरकी  मुख्यमन्त्री महबूबा मुफ्तीले गरेको एउटा खुलासाले हामीलाई झस्कायो । 

नेपाल–भारत सम्बन्धमा ओली फर्मुला के हो ?

|| रामशरण बजगाईं/विजय ढकाल || 
बाबुरामले त प्रधानमन्त्री बन्नासाथ भारतसँगको सम्बन्धमा जुवा खेल्न छुट मागे । सत्ताको चाबी दिल्लीलाई बुझाएर नेपालमा घोषणा गरे 'चाबी अन्तै रहेछ,' 'नेपाल भारतमा मर्ज वा सब्मर्ज हुन सक्छ ।'  फेरि पनि उनै  बाबुराम सोध्छन्– भारतसँग सम्बन्ध सुधार्ने ओली फर्मुला  के हो ? 

‘ओलीजम भर्सेस माथुरजम’ खडा गर्ने हो बाबुरामजी ? 

रामशरण बजगाईं/विजय ढकाल

बाबुराम भट्टराई  र उनले तालिम दिएका चेला चपेटाहरु काठमाडौं र दिल्लीबाट जयशंकरलाई सूचना दिंदै थिए– ‘कोइरालाको कार्यालयबाटै भारत बिरोधी गतिविधि संचालित छ ।’ 

Loading...
Top